งานวิจัย : โครงการ การพัฒนาระบบการบริหารจัดการขยะชุมชนแบบมีส่วนร่วม อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน
นักวิจัย : ผศ.เสริมสุข บัวเจริญ
วันเริ่มต้นโครงการ : 15/01/2009
วันสิ้นสุดโครงการ : 14/01/2010
จังหวัด : แม่ฮ่องสอน
เอกสารประกอบ :

ความเป็นมาของโครงการ

การจัดการขยะยังคงเป็นปัญหาสำคัญของประเทศ ปัจจุบันขยะมูลฝอยที่เกิดขึ้นจากชุมชนทั่วประเทศมีปริมาณมากขึ้นทุกปี ชุมชนอำเภอแม่สะเรียงก็เช่นเดียวกัน อำเภอแม่สะเรียงเป็นอำเภอที่ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของจังหวัดแม่ฮ่องสอน ระยะทางจากกรุงเทพฯ ถึงอำเภอแม่สะเรียง 760 กิโลเมตร พื้นที่ส่วนใหญ่ประมาณ 90% เป็นภูเขาสลับซับซ้อนและป่าทึบ ตั้งอยู่เส้นรุ้งที่ 17 องศา 38 ลิปดาเหนือ ถึง 08 องศาลิปดา และเส้นแวงที่ 97 องศา 22 ลิปดา ตะวันออกถึง 97 องศา 8 ลิปดา เนื้อที่รวมทั้งหมด 2,497.2 ตารางกิโลเมตร หรือ 1,560,750 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 18.9 ของจังหวัดแม่ฮ่องสอน อาณาเขตติดต่อทิศเหนือติดต่อกับอำเภอแม่ลาน้อยจังหวัดแม่ฮ่องสอนทิศใต้ติดต่อกับอำเภอสบเมย จังหวัดแม่ฮ่องสอนทิศตะวันออก ติดต่อกับ อำเภอแม่แจ่ม, อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ทิศตะวันตก ติดต่อกับ แม่น้ำสาละวิน, รัฐกอทูเล, รัฐคะยา ประเทศเมียนมาร์

ลักษณะภูมิประเทศของอำเภอแม่สะเรียง เป็นอำเภอชายแดนที่มีอาณาเขตติดต่อกับประเทศเมียนมาร์ทางทิศตะวันตกตลอดแนว ระยะประมาณ 166 กิโลเมตร มีแม่น้ำสาละวิน กั้นชายแดน ระยะทาง 101 กิโลเมตร มีสันเขาขุนแม่สอง เสาหิน ดอยผาตั้งเป็นเส้นกันเขตแดนทางบก ส่วนใหญ่เป็นภูเขาสลับซับซ้อน และป่าทึบ ประมาณ 90% พื้นที่ทั้งหมด ที่เหลือ 10% เป็นที่ราบ ส่วนใหญ่อยู่ในบริเวณตำบลแม่ยวม ตำบลบ้านกาศ และตำบลแม่สะเรียง อำเภอแม่สะเรียง มีแม่น้ำไหลผ่าน จำนวน 3 สาย ได้แก่ แม่น้ำยวม แม่น้ำแม่สะเรียงและแม่น้ำสาละวิน

แผนผังอำเภอ แม่สะเรียง

RDG52O0005

การเจริญเติบโตของชุมชนที่ขยายออกอย่างรวดเร็วเช่นจำนวนประชากร การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการบริโภคของชุมชน การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยว ที่นำพานักท่องเที่ยวเข้าสู่อำเภอแม่สะเรียง สิ่งที่ตามมาและหลีกเลี่ยงไม่ได้เช่นเดียวกับเมืองอื่นๆคือ ปัญหาขยะของชุมชนที่ได้เริ่มทวีความรุนแรงขึ้นเป็นลำดับ ปริมาณขยะมูลฝอยของเทศบาลอำเภอแม่สะเรียงทั้ง 9 ชุมชนมีประมาณ 2-3 ตันต่อวันและจะมีเพิ่มมากขึ้นในช่วงฤดูการท่องเที่ยว ปริมาณขยะชุมชนที่เกิดขึ้นประมาณวันละ 2-3 ตัน

การกำจัดขยะมูลฝอยในอำเภอแม่สะเรียงส่วนใหญ่ยังใช้วิธีเทกองและเผาทิ้งแบบไม่ถูกหลักสุขาภิบาล ซึ่งจะมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและก่อให้เกิดปัญหาด้านสุขอนามัยกับผู้คนที่อาศัยอยู่ในบริเวณใกล้เคียง เช่น ปัญหาของกลิ่น ปัญหาแหล่งเพาะพันธุ์ของแมลงต่างๆ ที่เป็นพาหะนำเชื้อโรค นอกจากนี้ยังก่อให้เกิดผลกระทบต่อคุณภาพน้ำผิวดินและน้ำใต้ดิน การดำเนินการเก็บขน และกำจัดขยะมูลฝอยดังกล่าว ยังไม่มีประสิทธิภาพดีเท่าที่ควร นอกจากนั้นยังมีปัญหากับชุมชน บ้านห้วยหลวง ตำบลบ้านกาศ ที่ทางเทศบาลอำเภอแม่สะเรียง อบต. แม่สะเรียง ได้จัดงบประมาณสนับสนุนหมู่บ้านดังกล่าวสำหรับใช้พื้นที่ดังกล่าวห่างจากหมู่บ้านประมาณ 2 กิโลเมตร ปิดประตูบ่อทิ้งขยะ ทำให้อบต.แม่สะเรียง และเทศบาลอำเภอแม่สะเรียง ไม่มีสถานที่ทิ้งขยะมากว่า 1 ปี จากปัญหาดังกล่าวอำเภอ แม่สะเรียงได้ เชิญนายกองค์การบริหารส่วนตำบล ในอำเภอแม่สะเรียงที่ได้รับผลกระทบกับปัญหาดังกล่าวร่วมประชุมกับนักวิจัย สกว. ในการแก้ปัญหาเชิงพื้นที่อย่างยั่งยืน ในภาพรวมของอำเภอแม่สะเรียงเป็นวาระเร่งด่วน โดยมีการประชุมและวางแนวทางการทำงานร่วมกัน ระหว่าง ภาครัฐ ประกอบด้วย นายอำเภอแม่สะเรียง เทศบาลอำเภอแม่สะเรียง อบต.แม่สะเรียง อบต.แม่ยวม และอบต.แม่คง หัวหน้าชุมชน และนักวิชาการ ในการศึกษาเพื่อจัดทำแผนกลยุทธ์เพื่อพัฒนาสู่การปฏิบัติในการบริหารจัดการการขยะชุมชนแบบมีส่วนร่วม: กรณีศึกษา อำเภอแม่สะเรียงจังหวัดแม่ฮ่องสอนโดยมีรายละเอียดการดำเนินงานดังต่อไปนี้

วัตถุประสงค์ของโครงการ

1. ศึกษาสภาพที่เป็นจริงของระบบการจัดการขยะชุมชนของอำเภอแม่สะเรียง
2. ปลูกฝังจิตสำนึกให้กับชุมชนในการลดขยะจากครัวเรือน รวมถึงสถานที่ต่างๆ ของอำเภอแม่สะเรียง
3. การจัดนำแผนกลยุทธ์เพื่อพัฒนาสู่การปฏิบัติในการจัดการขยะชุมชนแบบส่วนร่วม
4. สร้างนวัตกรรมและสิ่งประดิษฐ์ในการบริหารจัดการขยะเพื่อชุมชน
5. ประเมินผลการมีส่วนร่วมในการนำแผนกลยุทธ์สู่การปฏิบัติในการบริหารจัดการขยะชุมชนประกอบด้วย
5.1 การนำแผนกลยุทธ์สู่การปฏิบัติของอำเภอแม่สะเรียง
5.2 ประสิทธิภาพของนวัตกรรมและสิ่งประดิษฐ์ในการบริหารจัดการขยะชุมชน
5.3 การมีส่วนร่วมในการนำแผนกลยุทธ์สู่การปฏิบัติของอำเภอแม่สะเรียง