งานวิจัย : โครงการ การเพิ่มขีดความสามารถในการจัดการไฟป่าและการพัฒนาระบบฐานข้อมูลภัยธรรมชาติในจังหวัดแม่ฮ่องสอน
นักวิจัย : รศ.ดร.ชฎา ณรงค์ฤทธิ์
วันเริ่มต้นโครงการ : 01/01/2010
วันสิ้นสุดโครงการ : 31/12/2010
จังหวัด : แม่ฮ่องสอน
เอกสารประกอบ :

ความเป็นมาและความสำคัญ

เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ ประกอบด้วย 3 เทคโนโลยีหลัก ๆ คือ การสำรวจระยะไกล (Remote Sensing) การกำหนดตำแหน่งพิกัดภูมิศาสตร์ (Geographic Positioning System) และระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (Geographic Information System, GIS) เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศมีจุดเด่นกว่าเทคโนโลยีสารสนเทศ อื่น ๆ คือสามารถนำเสนอข้อมูลเป็นรูปภาพของแผนที่ (Map) จึงช่วยให้ผู้ใช้ข้อมูลสามารถทำความเข้าใจภาพรวมของข้อมูลต่าง ๆ ได้ง่ายยิ่งขึ้น ปัจจุบัน มีการพัฒนารูปแบบของข้อมูลภูมิสารสนเทศบนอินเทอร์เน็ต (Internet GIS) ซึ่งช่วยให้ผู้ใช้ข้อมูลสามารถเข้าถึงและใช้ข้อมูลอย่างกว้างขวางมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะหน่วยงานต่าง ๆ ซึ่งเป็นผู้ปฏิบัติงานในระดับพื้นที่/ท้องถิ่น

จากการที่เครือข่ายวิจัยเพื่อการพัฒนาเชิงพื้นที่-ภาคเหนือตอนบน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ได้สนับสนุนโครงการวิจัยชื่อ “การพัฒนาระบบเตือนภัยไฟป่าและมลพิษทางอากาศจากไฟป่าในจังหวัดแม่ฮ่องสอนบนระบบภูมิสารสนเทศเครือข่ายสาธารณะ” ปัจจุบันโครงการวิจัยดังกล่าวเสร็จสิ้นแล้วและได้ผลลัพธ์หลักจากโครงการวิจัยข้างต้น คือ เทคโนโลยีระบบฐานข้อมูลเชิงพื้นที่ อันได้แก่ ระบบฐานข้อมูลด้านไฟป่าและผลกระทบด้านคุณภาพอากาศ โปรแกรมจำลองไฟลามเชิงพื้นที่ และระบบภูมิสารสนเทศบนอินเทอร์เน็ต (Internet GIS) ชื่อ URL http://map.maehongson.go.th/ ซึ่งผลลัพธ์ทั้ง 3 ส่วนนี้นับเป็นเทคโนโลยีสารสนเทศที่สามารถนำไปใช้เพื่อสนับสนุนการจัดการปัญหาไฟในพื้นที่ป่าไม้และพื้นที่เกษตรกรรมของจังหวัดแม่ฮ่องสอนได้ ดังนั้น เพื่อให้ผลลัพธ์งานวิจัยทั้ง 3 ส่วนที่ถูกพัฒนาขึ้นจากโครงการวิจัยที่ดำเนินการในระยะที่ 1 นั้น สามารถนำไปใช้ได้อย่างเป็นรูปธรรมในระดับผู้ปฏิบัติงาน จึงจำเป็นต้องพัฒนาโครงการวิจัยต่อเนื่อง โดยในโครงการวิจัยต่อเนื่องนี้มีองค์ประกอบงาน 2 ส่วน คือ (1) ส่วนของงานวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Participatory Action Research, PAR) เพื่อพัฒนา Soft Tools คือ กลไกในการทำงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานระดับจังหวัด และระหว่างหน่วยงานระดับจังหวัดกับชุมชน บนพื้นฐานของการใช้ข้อมูลสนับสนุนการงานด้านการจัดการไฟป่าและผลกระทบ และ (2) ส่วนของงานวิจัยเชิงวิชาการ เพื่อพัฒนา Hard Tools คือ ระบบข้อมูลและเทคโนโลยีที่เหมาะสมผ่านการวิจัยเชิงปฏิบัติการและสกัดบทเรียนด้านการจัดการระบบข้อมูลและการประยุกต์ใช้ระบบข้อมูลในการทำงานจริงของระดับหน่วยปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับการจัดการไฟในพื้นที่ป่าไม้และพื้นที่เกษตร รวมทั้งการพัฒนาระบบฐานข้อมูลภัยธรรมชาติด้านอื่น ๆ ของจังหวัดแม่ฮ่องสอน

วัตถุประสงค์

  1. พัฒนากลไกการทำงานแบบบูรณาการระหว่างหน่วยงานในระดับพื้นที่และระดับจังหวัด ในการประยุกต์ใช้ระบบภูมิสารสนเทศที่พัฒนาขึ้นจากโครงการวิจัยระยะที่ 1 มาช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการจัดการปัญหาและผลกระทบของการเผาไฟในพื้นที่ป่าและพื้นที่เกษตรกรรม
  2. ศึกษาระบบข้อมูลที่เหมาะสมกับบริบทการทำงานในระดับจังหวัดและระดับพื้นที่เพื่อการจัดการปัญหาและผลกระทบของการเผาไฟในพื้นที่ป่าและพื้นที่เกษตรกรรม
  3. พัฒนาระบบฐานข้อมูลด้านภัยธรรมชาติด้านอื่น ๆ ของจังหวัดแม่ฮ่องสอน เพื่อนำไปเชื่อมต่อกับระบบภูมิสารสนเทศบนเครือข่ายอินเทอร์เน็ตที่พัฒนาขึ้นจากโครงการวิจัยระยะที่ 1 และ/หรืองานในส่วนอื่น ๆ ของจังหวัดแม่ฮ่องสอน