งานวิจัย : โครงการ การศึกษาศักยภาพทางการท่องเที่ยวเพื่อกำหนดแนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเมืองชายแดนภูซางอย่างยั่งยืน
นักวิจัย : ดร.ประกอบศิริ ภักดีพินิจ
วันเริ่มต้นโครงการ : 01/07/2010
วันสิ้นสุดโครงการ : 31/12/2010
จังหวัด : พะเยา
เอกสารประกอบ :

ความเป็นมาของโครงการ

เมืองชายแดนภูซาง หรือ ชุมชนบ้านฮวกเป็นหมู่บ้านที่อยู่ในเขตการปกครองของ ตำบลภูซาง อำเภอภูซาง จังหวัดพะเยา เป็นชุมชนที่มีวัฒนธรรมเก่าแก่ โดยได้มีการจัดตั้งเป็นหมู่บ้านและตำบลขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2445 อีกทั้งมีทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์นับแต่การตตั้งถิ่นฐานของชุมชนบ้านฮวกกลุ่มแรก ณ ที่แห่งนี้ เรียกชื่อว่า “ทุ่งโป่ง”  นายพรานหนัก  ลินมา  ได้มาตั้งบ้านอยู่ที่ริมโป่งเป็นคนแรก  คำว่า โป่ง เป็นที่ดินราบดินเค็มไม่มีต้นไม้ใหญ่ขึ้นมีเนื้อที่ราบกว้างประมาณ 1 ไร่เศษ  บริเวณโป่งนั้นจะมีน้ำซึมออกมาเป็นหลุม เป็นบ่อเล็กๆ มีรสเค็ม ดินปนแร่หรือทราย ฝูงสัตว์ต่างๆชอบมาดูด มากิน เช่น กวาง เก้ง หมูป่า ไก่ป่า และฝูงนกต่างๆ รอบๆโป่ง จะเป็นป่าไม้นานาชนิด ทั้งไม้เนื้อแข็ง ไม้เนื้ออ่อน และไผ่ชนิดต่างๆ ในบริเวณนั้นมีกอไผ่ชนิดหนึ่งที่โดดเด่นแตกต่างจากไผ่อื่น คือ ไผ่รวก หรือชาวบ้านเรียกว่า ไม้ฮวก(ไม้รวก)  นายพรานหนัก  ลินมา  จึงได้นำเอาชื่อไม้ฮวกมาเป็นชื่อบ้าน เรียกกันต่อๆมาว่า “บ้านฮวก”

จากความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรม ก่อให้เกิดสิ่งดึงดูดใจทางการท่องเที่ยว หรือ มีแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญที่แวดล้อมชุมชน ได้แก่ อุทยานแห่งชาติภูซาง น้ำตกอุ่น น้ำตกโป่งผา ภูชี้ฟ้า ถ้ำน้ำลอด  พระธาตุภูซาง นอกจากนี้ด้วยที่ตั้งของชุมชนติดต่อกับ สาธารณประชาธิปไตยประชาชนลาว จึงทำให้จังหวัดพะเยา มีเมืองชายแดนภูซางหรือบ้านฮวกแห่งนี้ เป็นจุดผ่อนปรนหนึ่งที่สามารถเชื่อมโยงอนุภาคลุ่มแม่น้ำโขงได้เป็นอย่างดี โดยมีเขตแดนติดกับประเทศลาว และสามารถพัฒนาเป็นเส้นทางการค้าการท่องเที่ยวระหว่างไทย สู่ลาวผ่านไปยังจีนตอนใต้และเวียดนามได้  รวมทั้งการเชื่อมโยงวัฒนธรรมของผู้คน โดยมีการติดต่อไปมาหาสู่มาตั้งแต่อดีตจวบจนปัจจุบัน ซึ่งสามารถสัมผัสได้จาก ตลาดนัดชายแดน และงานตักบาตรสองแผ่นดิน ที่ผู้คนทั้งสองประเทศร่วมใจกันจัดขึ้นเป็นประจำทุกปี  ด้วยจุดเด่นเหล่านี้ทำให้ ชุมชนท้องถิ่น ผู้นำชุมชน หน่วยงานภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวในพื้นที่ และระดับจังหวัด โดยเฉพาะ ผู้ว่าราชการจังหวัด(นายเชิดศักดิ์  ชูศรี) จึงมีนโยบายและสร้างความร่วมมือกันที่จะส่งเสริมและพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวในพื้นที่ดังกล่าวให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญ  เกิดการสร้างงาน สร้างรายได้แก่ชุมชน และเพื่อให้การพัฒนาการท่องเที่ยวที่จะเกิดขึ้นเป็นไปตามทิศทางของการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนได้นั้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีการศึกษาศักยภาพทางการท่องเที่ยวเพื่อกำหนดแนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวเมืองชายแดนภูซางอย่างยั่งยืน โดยมีการศึกษา สำรวจ ข้อมูลทั้งด้านทรัพยากรการท่องเที่ยวในด้านธรรมชาติ ศิลปวัฒนธรรม ประเพณีและวิถีชีวิต และการท่องเที่ยวชายแดน  การศึกษาพฤติกรรมและความต้องการของนักท่องเที่ยว และการศึกษาขีดความสามารถในการรองรับทางด้านกายภาพและสิ่งอำนวยความสะดวกทางการท่องเที่ยว อันมีกระบวนการศึกษา สำรวจโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่น ในรูปแบบขององค์กรชุมชนและเครือข่ายการท่องเที่ยวของชุมชนทุกระดับ ซึ่งจะนำไปสู่การกำหนดทิศทางในการพัฒนาการท่องเที่ยวชุมชนเมืองชายแดนแห่งนี้มีความสอดคล้องและตรงกับความต้องการของชุมชนท้องถิ่น และนโยบายภาครัฐในทุกระดับ ซึ่งนำไปสู่การพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนต่อไป

วัตถุประสงค์ของโครงการ

  1. เพื่อศึกษาและรวบรวมข้อมูลทรัพยากรการท่องเที่ยวในด้านธรรมชาติ ศิลปวัฒนธรรม ประเพณีและวิถีชีวิต และการท่องเที่ยวเมืองชายแดน
  2. เพื่อศึกษาพฤติกรรมและความต้องการของนักท่องเที่ยวที่มีต่อการพัฒนาการท่องเที่ยว
  3. เพื่อศึกษาขีดความสามารถในการรองรับทางด้านกายภาพและสิ่งอำนวยความสะดวกทางการท่องเที่ยว
  4. เพื่อสร้างเครือข่ายชุมชนเพื่อพัฒนาการท่องเที่ยวและความเข้มแข็งของชุมชน
  5. เพื่อกำหนดแนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่น